Εκείνες τις ημέρες ακούστηκαν και γράφτηκαν πολλά σχετικά με την κατάσταση στις φυλακές, τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους, αλλά και την "ασυλία" τους. Ο Καρέλι σκότωσε τον Τσιρώνη εκδικητικά επειδή δεν του έδιναν άδεια να δει την άρρωστη μητέρα του και οι δεσμοφύλακες με τη σειρά τους σκότωσαν τον Καρέλι εκδικητικά για τη δολοφονία του συναδέλφου τους.
Με αφορμή το συγκεκριμένο περιστατικό έψαξα να βρω αν έχει συμβεί κάτι αντίστοιχο στο εξωτερικό. Απ' ό,τι φαίνεται, εσωτερικά των φυλακών, το βαρύτερο αδίκημα που μπορεί να διαπράξει κάποιος είναι αυτό ενάντια στους σωφρονιστικούς υπαλλήλους. Στην Αμερική έχουμε τις περιπτώσεις των Thomas Silverstein, Herman Wallace και Albert Woodfox που έμειναν 30 και 42 χρόνια στην απομόνωση μετά από τις δολοφονίες δυο σωφρονιστικών υπαλλήλων. Περισσότερα μπορείτε να δείτε εδώ.
Στην περίπτωση του Καρέλι στην Ελλάδα, λίγοι ήταν αυτοί που ασχολήθηκαν με το τι "όπλισε" το χέρι του κατά του Τσιρώνη. Η δολοφονία του Καρέλι φάνηκε ως μια λογική πράξη εκδίκησης σε πολλούς, χωρίς να αναρωτηθούν ποτέ πώς είναι να βρίσκεται κάποιος στη φυλακή για χρόνια, τα κυκλώματα που υπάρχουν μέσα στις φυλακές ή τους άτυπους κανόνες της. Στο ντοκιμαντέρ Solitary Nation που μπορείτε να δείτε ολόκληρο εδώ, ο σκηνοθέτης Dan Edge εισχωρεί στα άδυτα της πτέρυγας της απομόνωσης στις φυλακές του Maine της Αμερικής. Σε μια προσπάθεια να απαντήσει στο αν η απομόνωση βοηθάει στο σωφρονισμό των κρατουμένων, ο Edge παρακολουθεί κυρίως τις ιστορίες τεσσάρων εξ αυτών.
Η γενική εικόνα (που είμαι σχεδόν σίγουρη ότι είναι καλύτερη από τη μέση κατάσταση στις φυλακές) είναι κατά τη γνώμη μου μια εικόνα απόλυτης εξαθλίωσης. Άνθρωποι σε κλουβιά που θυμίζουν πειραματόζωα. Άνθρωποι που δοκιμάζεται η αντοχή και η υπομονή τους ως τιμωρία για κάποιο αδίκημα το οποίο που κατηγορούνται ότι διέπραξαν μέσα στις φυλακές. Στο ντοκιμαντέρ αποτυπώνεται η "εξέλιξη" της ψυχολογικής κατάστασης των κρατουμένων και σε τι στάδιο μπορούν να φτάσουν μετά από καιρό στην απομόνωση. Οι κρατούμενοι κόβουν τις φλέβες τους για να διεκδικήσουν την επαναφορά τους στις γενικές φυλακές ή απλά από απόγνωση. Για αυτές τους τις πράξεις ξανατιμωρούνται με περισσότερες μέρες στην απομόνωση και αυτό συνεχίζεται για μήνες ή και για χρόνια.
Δε ξέρω ποιο άρρωστο μυαλό τα σκέφτηκε όλα αυτά, δε ξέρω πώς θα μπορούσε κάποιος να θεωρεί την τιμωρία ως μια θετική παρέμβαση στην ψυχολογία ενός ανθρώπου.
Η σκέψη μου πάει αμέσως στον Foucault που λέει πως "Η φυλακή μετασχημάτισε στο πλαίσιο της ποινικής δικαιοσύνης, την τιμωριτική διαδικασία σε σωφρονιστική τεχνική ". Συνεχίζει λέγοντας "Το σωφρονιστικό στοιχείο φυσικοποιεί τη νόμιμη εξουσία του τιμωρείν και ταυτοχρόνως νομιμοποιεί την τεχνική εξουσία πειθάρχησης".
Η φυλακή για τον Foucault δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια "εργασία που έχει ξεκινήσει αλλού και την οποία ολόκληρη η κοινωνία προεκτείνει στον καθένα μέσω αναρίθμητων πειθαρχικών μηχανισμών".
Στο τέλος του βιβλίου "Επιτήρηση και Τιμωρία", ο Foucault επιλέγει ένα κομμάτι κάποιου ανώνυμου επιστολογράφου στη La Phalange που λέει:
"Ηθικολόγοι, φιλόσοφοι, νομοθέτες, κόλακες του πολιτισμού, αυτό είναι το σχέδιο για το εύτακτο Παρίσι σας, αυτό είναι το τελειοποιημένο σχέδιο όπου θα δεσπόζει η αρχή της ομοιομορφίας. Στο κέντρο και σε έναν πρώτο περίβολο: νοσοκομεία για όλες τις ασθένειες, άσυλα για όλες τις δυστυχίες, τρελοκομεία, φυλακές, κάτεργα για άντρες, γυναίκες και παιδιά. Γύρω απ' τον πρώτο περίβολο: στρατώνες, δικαστήρια, αστυνομικό μέγαρο, κατοικίες για δεσμοφύλακες, εγκαταστάσεις για ικριώματα, κατοικίες για το δήμιο και τους βοηθούς του. Στις τέσσερις γωνίες, Βουλή των Αντιπροσώπων, Βουλή των Ομοτίμων, Ακαδημία και Ανάκτορα. Έξω βρίσκεται ό,τι τροφοδοτεί τον κεντρικό περίβολο, το εμπόριο - οι πανουργίες του και οι χρεωκοπίες του, η βιομηχανία και οι μανιώδεις αγώνες της, ο Τύπος και τα σοφίσματα του, οι χαρτοπαικτικές λέσχες, η πορνεία, ο λαός που πεθαίνει από την πείνα ή κυλάει στην ακολασία, έτοιμος πάντα να ακολουθήσει τη φωνή του Δαίμονα των Επαναστάσεων, οι άκαρδοι πλούσιοι [...] και τέλος ο λυσσαλέος πόλεμος όλων εναντίων όλων ."
Στον ίδιο συλλογισμό θα προσθέσω πως οι φυλακές και αυτά που γίνονται μέσα σε αυτές (βλ. περίπτωση Καρέλι, Κολαστήριο κ.α.) είναι ενδεικτικά των ίδιων των μηχανισμών της χώρας. Το κράτος που δολοφονεί, που εκδικείται, που έχει ασυλία, πάντα στο όνομα της τάξης και της ασφάλειας. Εν τω μεταξύ αυτούς που πρώτοι εμείς, ως κοινωνία, ξεχάσαμε και ξεγράψαμε τους τιμωρούμε και τους βασανίζουμε για να «μάθουν».
Μαριάννα Ρουμελιώτη
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου